Ograniczanie swobody i kontaktów, długie godziny pracy, konfiskata paszportu lub dowodu osobistego, niebezpieczne warunki pracy, niewypłacanie wynagrodzenia, przemoc fizyczna lub zastraszanie. Praca przymusowa to problem nie tylko krajów Globalnego Południa, ale i krajów wysokorozwiniętych, w tym Polski.

Szacuje się, że na całym świecie w sektorze prywatnym wykorzystywanych jest 16 milionów spośród 24,9 miliona ofiar pracy przymusowej. W Polsce świadomość istnienia zjawiska pracy przymusowej jest nadal znikoma. Trudno też oszacować jego skalę, bo w związku z brakiem definicji pracy przymusowej w przepisach polskiego prawa, trudno o właściwą kwalifikację prawną przez organy ścigania podczas prowadzenia postępowań karnych wobec sprawców czynów związanych z wykorzystaniem pracowniczym lub pracą przymusową.

Dzięki współpracy Polskiego Instytutu Praw Człowieka i Biznesu z organizacjami skupionymi wokół Grupy Roboczej ds. Osób Świadczących Pracę udało się wypracować propozycję zmian legislacyjnych. Powstał między innymi projekt definicji, którego brzmienie zostało zostało zarekomendowane Ministerstwu Sprawiedliwości do rozpatrzenia jako uzupełnienie definicji handlu ludźmi.

Grupa przygotowała też praktyczny poradnik, mający wesprzeć przedsiębiorców w zapobieganiu pracy przymusowej a tym samym eliminacji ryzyka z ich łańcucha dostaw pt. „Praca przymusowa. Poradnik: jak ją rozpoznać i jej przeciwdziałać”.

Publikacja zawiera zestaw narzędzi i rekomendacji dla przedsiębiorstw oraz innych organizacji korzystających ze świadczonej pracy w sposób bezpośredni (poprzez zatrudnianie osób) lub pośredni. Celem poradnika jest zapewnienie wsparcia w identyfikowaniu przypadków pracy przymusowej, zapobieganiu i minimalizowaniu ryzyka wystąpienia pracy przymusowej we własnej działalności oraz w łańcuchu dostaw, a także wskazanie, co należy zrobić, jeśli do takiej sytuacji jednak dojdzie.

Publikacja pod redakcją Beaty Faracik została przygotowana przez interdyscyplinarny zespół ekspertów i praktyków Grupy Roboczej ds. relacji z osobami świadczącymi pracę działającej przy Zespole ds. Zrównoważonego Rozwoju i Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw – organie pomocniczym Minister Funduszy i Polityki Regionalnej. W skład grupy roboczej weszli przedstawiciele zarówno administracji publicznej, firm i organizacji je zrzeszających, jak i  organizacji pozarządowych, związków zawodowych oraz przedstawiciele świata nauki.

Koordynatorem prac był Polski Instytut Praw Człowieka i Biznesu.

Ulotki na temat pracy przymusowej: