Przewodnik dla pracujących w Polsce cudzoziemców

PRAKTYCZNE WSKAZÓWKI PRZED PODJĘCIEM PRACY W POLSCE »

Pracuj legalnie!
Aby podjąć legalnie pracę w Polsce koniecznie zwróć uwagę na to, aby pracodawca zadbał o wypełnienie wszelkich niezbędnych formalności.
Przede wszystkim ustal czy dokumenty, na podstawie których przebywasz w Polsce uprawniają Cię do pracy, a jeżeli tak to czy na podstawie zezwolenia na pracę, zezwolenia na pracę i pobyt lub oświadczenia o zamiarze powierzenia wykonywania pracy (uproszczona forma zezwolenia dla obywateli Ukrainy, Mołdawii, Gruzji, Rosji, Białorusi i Armenii umożliwiająca pracę do pół roku w ciągu roku już od dnia jej zarejestrowania ), czy też bez nich. Pracodawca powinien sprawdzić, czy spełniasz warunki, aby Cię legalnie zatrudnić.
Pamiętaj, że wykonując pracę nielegalnie podejmujesz ryzyko !Jeśli pracujesz nielegalnie możesz zostać zobowiązany/a do powrotu do kraju pochodzenia (dawniej: wydalenie) wraz z zakazem powrotu do Polski i strefy Schengen na okres od 1 roku do 3 lat. Dodatkowo będziesz musiał /a zapłacić grzywnę nie niższą niż 1000 zł.Ryzyko takie zachodzi w przypadku gdy:

  • pracujesz bez zezwolenia na pracę, zezwolenia na pobyt i pracę lub bez oświadczenia pracodawcy o zamiarze powierzenia Ci wykonywania pracy, w sytuacji gdy prawo wymaga od Ciebie jednego z tych dokumentów
  • przebywasz w Polsce na podstawie zezwolenia, które nie pozwala Ci na podjęcie pracy
  • posiadasz zezwolenie na pracę, zezwolenie na pobyt i pracę lub oświadczenie pracodawcy o zamiarze powierzenia Ci wykonywania pracy, ale pracujesz na innym stanowisku niż określone w tych dokumentach lub na innych warunkach

Dopilnuj formalności!

Kiedy już podejmiesz decyzję o podjęciu pracy, pamiętaj o sprawdzeniu czy pracodawca wywiązał się ze wszystkich formalności.

Musisz wiedzieć, że pracodawca nie ma prawa żądać od Ciebie jakichkolwiek opłat w zamian za wystąpienie o zezwolenie o pracę lub wystawienie oświadczenia. Takie zachowanie karane jest grzywną. Może natomiast poprosić Cię o kopię dokumentu potwierdzającego Twój legalny pobyt w Polsce.

Poza wyrobieniem zezwolenia lub oświadczenia (jeżeli jest ono wymagane), Twój pracodawca ma obowiązek (najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy) zawrzeć z Tobą na piśmie umowę, która uwzględnia warunki dotyczące wysokości wynagrodzenia określonego w zezwoleniu, a także przedstawić jej tłumaczenie na zrozumiały dla Ciebie język. Ma też obowiązek przekazać Ci kopię zezwolenia (oświadczenia) oraz tej umowy.

UWAGA!
Warto zrobić zdjęcia wszystkich dokumentów i umów, które podpisujesz przy rozpoczynaniu pracy, wtedy nawet w przypadku ich zagubienia będziesz miał/a dowód ich zawarcia. Warto również dokładnie dowiedzieć się, kto jest Twoim pracodawcą (np. wziąć wizytówkę czy zrobić zdjęcie loga firmy) – te informacje mogą się przydać w sądzie lub przed Państwową Inspekcją Pracy – gdyby pracodawca nie chciał wypłacić Ci wynagrodzenia.

UMOWA O PRACĘ »

Najkorzystniejszą dla Ciebie jako pracownika formą zatrudnienia jest umowa o pracę, ponieważ zapewnia największą ochronę. Jeżeli praca wykonywana będzie

  • pod kierownictwem pracodawcy (np. pracodawca daje Ci wskazówki co do tego co i jak masz robić)
  • w wyznaczonym przez niego miejscu i czasie,

powinien on zawrzeć z Tobą właśnie umowę o pracę. Jeśli pracodawca nie chce zawrzeć takiej umowy, a wykonujesz pracę w wyżej wskazany sposób – możesz w sądzie lub w Państwowej Inspekcji Pracy domagać się, by Wasz stosunek został uznany za umowę o pracę ( tzw. ustalenie istnienia stosunku pracy).

PRACUJĄC NA PODSTAWIE UMOWY O PRACĘ

MASZ PRAWO:

  • do miesięcznego wynagrodzenia wypłacanego regularnie do 10. dnia każdego miesiąca nie niższego niż 1237,20 zł netto (lub 1000 zł w przypadku, gdy to Twoja pierwsza praca) – o ile pracujesz na cały etat
  • wnieść pozew do sądu pracy (bez opłat) jeśli pracodawca nie wypłacił Ci całości lub części wynagrodzenia
  • złożyć skargę do Państwowej Inspekcji Pracy, jeśli pracodawca naruszył Twoje prawa
  • do płatnego urlopu wypoczynkowego
  • do 40-godzinnego tygodnia pracy ( to zasada od której są jednak wyjątki)
  • do równego traktowania – tzn. nie można dyskryminować Cię w zakresie rekrutacji, wynagrodzenia, warunków pracy czy awansu ze względu na to, ze jesteś cudzoziemcem/ką
  • do ubezpieczenia zdrowotnego
  • otrzymywać wynagrodzenie w okresie choroby
  • otrzymać tłumaczenie umowy wiążącej Cię z pracodawcą na zrozumiały dla Ciebie język jeśli pracujesz w oparciu o zezwolenie na pracę

 

UMOWY CYWILNOPRAWNE »

Inną formą zatrudnienia są umowy cywilnoprawne. W tym przypadku nie chronią Cię przepisy prawa pracy. Nie masz prawa np. do minimalnego wynagrodzenia – za swoją pracę otrzymasz taką zapłatę, na jaką umówiłeś/łaś się z pracodawcą.

UMOWA ZLECENIA

Umowa zlecenia polega na tym, iż zlecający (osoba, firma – w potocznym języku „pracodawca”) zleca Ci wykonanie określonej pracy w określonym terminie, a Ty za tę pracę masz otrzymać ustalone wynagrodzenie.

PRACUJĄC NA PODSTAWIE UMOWY ZLECENIA

MASZ PRAWO:

  • do równego traktowania – tzn. nie można dyskryminować Cię w zakresie rekrutacji, wynagrodzenia, warunków pracy czy awansu ze względu na to, ze jesteś cudzoziemcem/ką, ze względu na Twoje pochodzenie, narodowość czy religię
  • otrzymać umówione wynagrodzenie
  • jeśli zlecający/a nie wypłacił/a Ci umówionego wynagrodzenia w umówionym terminie masz prawo wnieść przeciwko niemu/niej pozew do sądu cywilnego
  • jeśli wiążąca Cię ze zlecającym/ą relacja przypomina umowę o pracę (patrz wyżej) – masz prawo zwrócić się do sądu pracy lub do Państwowej Inspekcji Pracy o uznanie Waszej umowy za stosunek pracy – wówczas przysługiwać Ci będzie ochrona jaka ma miejsce przy umowie o pracę
  • otrzymać tłumaczenie umowy wiążącej Cię z pracodawcą/czynią na zrozumiały dla Ciebie język jeśli pracujesz w oparciu o zezwolenie na pracę
  • do ubezpieczenia zdrowotnego – jeśli nie jesteś ubezpieczony/a na podstawie żadnej innej umowy

 

UMOWA O DZIEŁO

Najmniej korzystną formą zatrudnienia jest umowa o dzieło, ponieważ nie przewiduje objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ani ubezpieczeniami społecznymi. Umowa o dzieło jest umową o wykonanie jasno określonego zadania (dzieła). Dzieło wykonujesz na własnych warunkach – tj. w czasie i miejscu wyznaczonym przez Ciebie.

 

PRACUJĄC NA PODSTAWIE UMOWY O DZIEŁO

MASZ PRAWO:

  • do równego traktowania – tzn. nie można dyskryminować Cię w zakresie rekrutacji, wynagrodzenia, warunków pracy czy awansu ze względu na to, ze jesteś cudzoziemcem/ką , ze względu na Twoje pochodzenie, narodowość czy religię
  • otrzymać umówione wynagrodzenie
  • jeśli zlecający/a nie wypłacił/a Ci umówionego wynagrodzenia w umówionym terminie masz prawo wnieść przeciwko niemu/niej pozew do sądu cywilnego
  • jeśli wiążąca Cię ze zlecającym/ą relacja przypomina umowę o pracę (patrz wyżej) – masz prawo zwrócić się do sądu pracy lub do Państwowej Inspekcji Pracy o uznanie Waszej umowy za stosunek pracy – wówczas przysługiwać Ci będzie ochrona, jaka ma miejsce przy umowie o pracę
  • otrzymać tłumaczenie umowy wiążącej Cię z pracodawcą na zrozumiały dla Ciebie język, jeśli pracujesz w oparciu o zezwolenie na pracę
  • do ubezpieczenia zdrowotnego – jeśli nie jesteś ubezpieczony/a na podstawie żadnej innej umowy

PRACOWNICY BEZ PRAWA POBYTU W POLSCE »

Nawet jeśli pracujesz w Polsce nie posiadając ani wizy ani żadnego dokumentu pobytowego (jak np. zezwolenie na pobyt czasowy, zezwolenie na pobyt stały), masz pewne prawa w miejscu pracy.

 

JEŚLI PRACUJESZ W POLSCE NIE MAJĄC LEGALNEGO POBYTU

MASZ PRAWO:

  • do równego traktowania w miejscu pracy. Dotyczy to np. przyjęcia do pracy, wynagrodzenia czy warunków wykonywania pracy. Nie możesz być dyskryminowany/a z jakichkolwiek powodów, w tym ze względu na narodowość, pochodzenie etniczne, obywatelstwo, rasę czy religię.
  • Do tego, aby pracodawca traktował Cię z szacunkiem i z poszanowaniem Twojej godności
  • Otrzymać wynagrodzenie za swoją pracę. Jeśli Twoja praca wykonywana jest w warunkach , które przypominają umowę o pracę, masz prawo otrzymywać wynagrodzenie nie mniejsze niż 1237, 20 zł netto ( lub 1000 zł w przypadku, gdy to Twoja pierwsza praca).
  • Otrzymać swoje wynagrodzenie nawet jeśli opuściłeś/łaś Polskę (dobrowolnie lub przymusowo) – na koszt pracodawcy
  • Jeśli nie otrzymałeś/ łaś wynagrodzenia za pracę od pracodawcy – masz prawo złożyć pozew do sądu pracy. Prawo pomaga Ci dochodzenie zapłaty przed sądem – z góry zakłada się, że pracowałeś dla danego pracodawcy nie krócej niż 3 miesiące i to pracodawca w sądzie będzie musiał udowodnić, że było inaczej (np. że pracowałeś u niego tylko kilka dni). W przypadku, gdy Twoja praca przypomina pracę na umowę o dzieło czy zlecenie, zakłada się, że powinieneś otrzymać wynagrodzenie w wysokości 3711,60 zł netto – to pracodawca będzie musiał w sądzie udowodnić, że umówiliście się na inną kwotę.
  • odzyskać niezapłacone wynagrodzenie także gdy już wyjechałeś/łaś z Polski i nie możesz wrócić aby procesować się z pracodawcą. W tym celu możesz upoważnić do reprezentowania Cię adwokata lub radcę prawnego albo znaleźć organizację pozarządową, która, za Twoją pisemną zgodą , wytoczy powództwo przeciwko pracodawcy.
  • jeśli pracodawca narusza Twoje prawa (np. nie płaci Ci wynagrodzenia) możesz również złożyć na niego/nią skargę w Państwowej Inspekcji Pracy. Pamiętaj jednak, że inspektorzy Państwowej Inspekcji Pracy mają obowiązek powiadomić Straż Graniczną o tym, że nie masz uregulowanego w Polsce pobytu. Mogą nawet zaprosić funkcjonariuszy Straży Granicznej do wspólnej inspekcji miejsca, w którym pracujesz. Będzie to skutkować tym, iż zostanie Ci wydana decyzja o zobowiązaniu do powrotu (dawniej: wydalenie), możesz zostać również zatrzymany/a i umieszczony/a w ośrodku strzeżonym aż do przewiezienia Cię do kraju pochodzenia.

 

W razie wątpliwości zawsze możesz zwrócić się po bezpłatną poradę do organizacji pozarządowej.
Przyjdź do naszego biura w Warszawie na ul. Siedmiogrodzką 5 lok. 51,
zadzwoń do nas: : tel. 22 629 56 91
lub napisz do nas email: biuro@interwencjaprawna.pl

Język / Language / Язык

15Od 2007 roku jesteśmy Organizacją Pożytku Publicznego. 
Przekaż 1% swojego podatku!